Katika jamii yetu, kuzungumzia dalili za mwanaume hanisi ni jambo ambalo linahitaji ujasiri, kwani ni hali inayotokea pale mwanaume anaposhindwa kusimamisha au kudumisha nguvu za kiume kwa ajili ya tendo la ndoa. Tatizo hili linagusa heshima, furaha, na kujiamini kwa baba ndani ya nyumba, na linaweza kusababishwa na msongo wa mawazo, magonjwa mbalimbali, au mtindo mbaya wa maisha ya kila siku. Mara nyingi, jamii huwafanya wanaume wanaopitia changamoto hii wajisikie aibu kubwa na kuamua kuficha ugonjwa wao badala ya kutafuta msaada wa kitabibu ambao unapatikana kwa urahisi sana.
Kama wewe ni kijana anayeanza maisha ya ndoa au baba wa familia unayepitia changamoto hii kimya kimya, huna haja ya kujificha kwa aibu au hofu. Hapa tutazungumza kama mtu na kaka yake au rafiki yake wa karibu, tukichambua ukweli halisi ili upate msaada unaofaa bila kuumia kisaikolojia. Ni muhimu kufahamu kuwa hali hii inatibika, na hatua ya kwanza ya kupata uponyaji ni kuelewa dalili zake mapema ili uweze kuchukua hatua sahihi za kuboresha afya yako na kulinda amani ya familia yako.
Uelewa wa kina kuhusu dalili za mwanaume hanisi mwilini
Kulingana na wataalamu wa afya na uzazi, mwili wa binadamu huwasiliana nasi kila siku. Tatizo hili halitokei ghafla tu kama ajali, bali huanza kujionyesha kwa viashiria vidogo vidogo ambavyo wengi wetu huvipuuza. Zifuatazo ni ishara kuu unazopaswa kuzitazama kwa umakini sana.
1. Kushindwa kabisa kusimamisha mshipa wa kiume
Hii ndiyo ishara ya wazi na kubwa kuliko zote ambayo inampa hofu mwanaume. Inatokea pale ambapo, licha ya kuwa na msisimko mkubwa wa kimapenzi na mwenza wako, mwili unashindwa kabisa kuitikia wito. Unakuta mshipa unakuwa legelege kana kwamba hakuna damu inayotiririka kwenda kwenye eneo hilo muhimu, jambo ambalo hufanya tendo la ndoa lishindokane kabisa kuanza.
Katika mazingira haya, mwanaume hujikuta akipoteza ujasiri wake wote. Wataalamu wa afya wanaeleza kuwa mshipa kusimama inategemea mzunguko mzuri wa damu (blood flow). Ikiwa mishipa ya damu imeziba kwa sababu ya mafuta mengi (kolesteroli) au matatizo ya moyo, damu haiwezi kufika kwa kasi inayohitajika kufanya uume kuwa imara.
2. Kusimamisha lakini kulegea kabla ya kumaliza
Kuna nyakati mwanaume anaweza kuanza tendo vizuri kabisa akiwa na nguvu, lakini akiwa katikati ya safari kabla hata ya kufikia kileleni, mshipa unalegea ghafla na kupoteza nguvu zote. Hali hii inaleta usumbufu mkubwa na kumuacha mwenza wako akiwa njia panda na asiye na furaha. Kupoteza nguvu katikati ya tendo mara kwa mara ni onyo kwamba kuna hitilafu katika mfumo wako wa damu au mawasiliano ya mishipa ya fahamu.
3. Kukosa hamu ya kushiriki tendo la ndoa
Tofauti na kushindwa kimwili, hii ni hali ya mwili na akili kukataa kabisa kutamani tendo lenyewe (libido loss). Mwanaume anaweza kukaa wiki kadhaa au hata miezi bila kujisikia hamu yoyote ya kuwa karibu na mke wake. Hata pale anapochokozwa au kushawishiwa, anajiona kama gogo lisilo na hisia yoyote ya kimapenzi.
Sababu kubwa inayochangia hali hii ni mtindo wetu wa maisha na lishe mbaya. Vijana wengi wa mjini hupenda kula vyakula vyenye mafuta mengi sana kama vile chipsi, mayai ya kukaanga, na soda nyingi, huku wakiacha vyakula asili kama vile ugali wa dona, mbogamboga za kienyeji (mlenda, mchicha, kisamvu), maharage, na dagaa wa Mwanza. Lishe duni inashusha uzalishaji wa kichocheo cha kiume kinachoitwa 'testosterone' ambacho ndicho kinacholisha hamu ya mapenzi.
Pia, msongo wa mawazo unaotokana na ugumu wa maisha kama vile kufikiria kodi ya nyumba, ada za shule za watoto, au madeni ya vikoba (VICOBA) huathiri ubongo kwa kiasi kikubwa. Akili inapokuwa imejawa na hofu ya kimaisha, haiwezi kutuma taarifa za furaha zinazohitajika ili mwili uwe na hamu ya kufanya mapenzi.
4. Kuhisi uchovu uliopitiliza na kukosa nguvu mwilini
Kufanya kazi kwa masaa mengi mfululizo bila kupumzika kunaumiza sana mwili. Ikiwa unarudi nyumbani ukiwa umeishiwa nguvu kabisa kiasi kwamba unashindwa hata kuoga, itakuwa ngumu sana kwa mwili wako kuwa na nishati ya ziada kwa ajili ya tendo la ndoa. Uchovu sugu hufanya misuli ilegee na ubongoushindwe kuhamasisha msisimko wowote.
Katika jamii yetu ya wafanyakazi wanaotafuta ridhiki kwa nguvu nyingi, kama vile mafundi ujenzi, waendesha daladala, na wajasiriamali, tatizo hili ni kubwa sana. Mwili unahitaji usingizi wa kutosha wa walau masaa saba hadi nane ili kujijenga upya. Ikiwa haulali vizuri, nguvu zako za kiume zitashuka sana bila wewe kutarajia.
5. Kupata hisia lakini kushindwa kuitikia kimwili
Hii inatokea pale ubongo unapokuwa na hamu kubwa sana na unapata msisimko wa kutosha ukiwa unamtazama mwenza wako, lakini msisimko huo hauonekani kwenye mshipa wa kiume. Ni kama vile umebofya swichi ya kuwasha taa lakini taa yenyewe haiwaki kwa sababu waya umekatika mahali fulani. Hii mara nyingi huashiria tatizo kwenye mishipa ya fahamu, hasa kwa watu wenye magonjwa ya kisukari au majeraha ya uti wa mgongo.
6. Matatizo yanayoambatana na magonjwa ya kudumu
Watu wengi hawajui kuwa afya ya nguvu za kiume inategemea sana afya ya moyo wako na kiwango cha sukari mwilini. Ugonjwa wa Kisukari una tabia ya kuharibu mishipa midogo sana ya damu inayosafirisha damu kwenda kwenye uume. Ikiwa wewe ni mgonjwa wa kisukari na ghafla umeanza kupoteza nguvu za kiume, ujue hilo ni onyo kwamba sukari yako iko juu na inaharibu mishipa yako ya ndani.
Vilevile, ugonjwa wa Presha (shinikizo la damu) unafanya kuta za mishipa ya damu kuwa ngumu na kushindwa kutanuka ili kupokea damu ya kutosha. Ikiwa unatumia dawa za presha bila kufuata ushauri wa daktari kwa umakini, baadhi ya dawa hizo pia zina madhara ya kushusha nguvu za kiume. Hivyo, ni lazima ufanye vipimo hivi mara kwa mara hospitalini.
7. Kujitenga, hasira za karibu na aibu ndani ya nyumba
Athari za tatizo hili siyo za kimwili pekee, bali zinagusa saikolojia ya mwanaume kwa kiwango kikubwa sana. Mwanaume anapoanza kugundua kuwa hawezi tena kumtimizia mke wake haja zake kama zamani, huanza kuingiwa na aibu kubwa sana. Anaanza kujenga hofu kwamba mkewe atamdharau au atatoka nje ya ndoa kutafuta faraja penginepo.
Kutokana na hofu hiyo, utaona mwanaume huyu anaanza kuchelewa kurudi nyumbani makusudi. Anashinda vijiweni au kwenye mabaa kunywa pombe mpaka usiku wa manane akisubiri mke wake alale ndio arudi, ili akwepe wajibu wa chumbani. Tabia hii husababisha migogoro mikubwa sana ndani ya ndoa kwa sababu mke anakuwa haelewi kwanini mumewe amebadilika na kumtenga.
Zaidi ya hayo, mwanaume huyu anakuwa mtu wa hasira za karibu sana (mood swings). Anafoka kwa mambo madogo madogo ambayo hayana msingi wowote, akijaribu kufunika aibu yake na kuzuia mkewe asimuulize maswali magumu. Hii inathibitisha ushauri wa wataalamu wa saikolojia na malezi kwamba, kutokuzungumza matatizo ya kiafya kunaharibu amani na heshima ya familia nzima.
Makosa ya Kawaida Ambayo Wengi Huyafanya na Namna ya Kujilinda
Wakati watu wanapokumbana na changamoto hii, asilimia kubwa hufanya maamuzi ya haraka yaliyojaa makosa kwa nia ya kutaka kupata suluhisho la chapchap. Makosa haya yanaweza kuleta madhara makubwa zaidi ya kiafya. Hapa kuna mambo ya msingi unayopaswa kuepuka kwa nguvu zako zote.
- Kunywa dawa za kuongeza nguvu za mitaani: Wanaume wengi wanakimbilia kununua dawa za asili zinazouzwa na wamachinga barabarani au dawa kali za magengeni bila kupima afya zao. Dawa hizi zimetengenezwa bila vipimo rasmi, zinaweza kupandisha presha kwa kasi sana na kusababisha kiharusi (stroke) au kifo cha ghafla ukiwa kwenye tendo. Nenda kamuone daktari aliyesajiliwa.
- Kuficha tatizo kwa aibu na kukataa kwenda hospitali: Kuona aibu hakutakusaidia kupona. Kadiri unavyoficha, ndivyo tatizo linavyozidi kuwa kubwa na kuharibu mishipa yako moja kwa moja. Madaktari wameapa kutunza siri za wagonjwa, nenda kaeleze shida yako waziwazi upate vipimo.
- Kutumia pombe kupita kiasi na uvutaji wa sigara: Watu wengine hudhani kunywa pombe nyingi kutawapa ujasiri wa kufanya mapenzi. Ukweli ni kwamba, pombe inalegeza misuli na kuzuia mawasiliano ya ubongo. Vilevile, sigara inaziba mishipa ya damu na kusababisha damu ishindwe kusafiri mwilini. Acha au punguza sana sumu hizi.
- Kula vyakula vyenye mafuta mengi mitaani: Tabia ya kula chipsi, nyama za kuchoma zenye mafuta mengi (nyama choma), na vyakula vya kusindikwa inajaza mafuta mabaya mwilini mwako na kuongeza uzito. Uzito uliopitiliza (vitambi) ni adui mkubwa sana wa nguvu za kiume. Rejea kwenye kula nafaka zisizokobolewa, maparachichi, na tangawizi safi.
- Kutofanya mazoezi ya viungo na kukaa tu mchana kutwa: Kama asubuhi unapanda daladala au gari lako mpaka ofisini, unashinda umekaa kwenye kiti, kisha unarudi nyumbani na kukaa kwenye kochi kuangalia mpira, mwili wako hautoi jasho. Anza kutembea angalau nusu saa kila siku jioni ili kuweka mzunguko wako wa damu vizuri na kusukuma sumu nje ya mwili.
Tafakari ya Mwisho na Mwelekeo Wako
Kumiliki afya njema na amani ndani ya familia ni utajiri mkubwa sana ambao kila mwanadamu anapaswa kujivunia. Kama tulivyojadili kwa kirefu kwenye mjadala wetu huu wa barazani, kutambua dalili hizi ni hatua ya mwanzo tu kuelekea kwenye uponyaji. Tatizo hili siyo mwisho wa maisha yako na wala halikufanyi uwe mwanaume asiye na thamani. Mwili wako unahitaji tu msaada wa kurekebishwa mzunguko wa damu, kupunguza msongo wa mawazo, na kupata lishe inayofaa ili uweze kurejea katika hali yako ya kawaida.
Hatua yako inayofuata kuanzia leo ni kuweka aibu pembeni na kuchukua hatua za kivitendo. Kaa chini na mwenza wako, mueleze kwa utulivu kuhusu kile unachokipitia ili mpunguze migogoro isiyo ya lazima ndani ya nyumba. Kisha, chukua shilingi elfu kumi au ishirini uliyonayo, nenda kwenye zahanati au hospitali iliyo karibu nawe, na uombe kuonana na daktari kwa vipimo. Jali afya yako kwa kupunguza vyakula vya mafuta, piga mazoezi, na nakutakia heri katika kurejesha furaha, kujiamini, na heshima yako kama mlinzi wa familia yako.
